De belangrijkste acties richten zich op het behoud van midden- en hogere inkomensgroepen door betere woningen, verbetering van de woonomgeving en voorzieningen. De tweede belangrijke actielijn is gericht op jongeren. Onderwijs en versterking van de economische en werkgelegenheidsstructuur moeten uitval van jongeren tegengaan. Minister Nicolaï liet zich tijdens dit werkbezoek informeren over de Rotterdamse aanpak. Gastheer was wethouder Schrijer (Werk, Sociale Zaken en Grote Stedenbeleid).

Pakt op Zuid is een programma opgezet om het slechte imago van Rotterdam Zuid op leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Terwijl investeringen in stadsdelen aan de Noordkant van de maas vrucht beginnen af te werpen, blijven problemen in Rotterdam Zuid onverminderd groot. Midden- en hogere inkomens trekken weg mede door gebrek aan kwaliteit van voorzieningen. De ruimte die betere inkomensgroepen achterlaten wordt vooral opgevuld door kansarmen op Zuid aangetrokken door daar wonende bekenden en familie.

Het werkbezoek aan Rotterdam begon in het oude stadhuis van Charlois aan de Charloise Kerksingel. Een onverwacht historische plek in Rotterdam-Zuid, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1470 toen Karel de Stoute aan Charlois stadsrechten verleende. De wederdienst was de bouw van een Rooms Katholieke kerk.

In Oud Charlois is de problematiek van onrechtmatige bewoning doorgesproken en tijdens een wandeling zijn enkele excessen daarvan bekeken. Rotterdam voert een strikt beleid tegen hennepkwekerijen en overbewoning en treedt daarbij op door het plaatsen van een stalen deur, waardoor het pand niet meer toegankelijk is. Onlangs is de 300e stalen deur geplaatst in deelgemeente Charlois. Tijdens de rondwandeling is de eerste opengebroken stalen deur ontdekt. Voor de bestuurders van Charlois en Rotterdam aanleiding om te concluderen dat barricaderingsmaatregelen nodig zijn. Dit wordt al tijdens het werkbezoek uiteengezet. Onrechtmatige bewoning ontstaat in Rotterdam veelal doordat criminelen steeds verder doordringen in de Rotterdamse vastgoedmarkt. Bij deze vastgoedfraude gaat het vooral om een veelheid aan kleinere criminelen, in tegenstelling tot Amsterdam waar een deel van de vastgoedmarkt in handen is van enkele grote criminelen.

Om de problematiek van Rotterdam Zuid beheersbaar te krijgen en te houden investeren corporaties en gemeente de komende jaren voor meer dan 1 miljard euro in de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving. De samenwerking met de corporaties is uitstekend en typerend voor het Pact op Zuid. De verkoop van huurwoningen heeft mede door het versnipperde eigendom van de particuliere woningvoorraad geresulteerd in een veelheid aan kleine verenigingen van eigenaren die het moeilijk hebben met het beheer en onderhoud. Daardoor ontstaat achterstallig onderhoud. Injecties van de gemeente levert doorgaans maar een tijdelijke verbetering, omdat de oorzaak, gebrek aan middelen om goed onderhoud te kunnen plegen, niet wordt weggenomen. Bij het tijdig ingrijpen is hulp van het adoptieteam van Minister Donner ingeroepen om belemmeringen weg te nemen. Onteigening is vaak te laat en Rotterdam wil in een eerder stadium iets doen.

Na Oud Charlois is een bezoek gebracht aan Pendrecht. Pendrecht is een wijk die in de jaren 50 en 60 is opgezet als een arbeiderswijk, die destijds als typisch tuindorp zeer gewild was. In de jaren 80 en 90 greep de verloedering in rap tempo om zich heen. De lage huren door de slechte kwaliteit van de woningen waren voor allerlei groepen zonder middelen aanleiding om zich in Pendrecht te vestigen. Onder hen vooral allochtonen, waarvan ca 2.000 Antillianen.
Kinderverwaarlozing, vaak zit moeder of vader “in het buitenland”, jeugdbendes en de afwezigheid van maatschappelijk aanvaarde normen en waarden vormen een uitdaging aan de overheid en de samenleving. In Pendrecht sprak de minister met kinderen en hun ouders over leven in Pendrecht. Daarna is de Beatrixschool bezocht waar een gesprek over de aanpak van problemen is gevoerd met professionals, waaronder een stadsmarinier, gezinscoach, ouderconsulente en schoolleiding. Langzaamaan ziet de schoolleiding verbeteringen in de sociale structuur van Pendrecht en in de mate van participatie van de bewoners. De brede schoolaanpak draagt daar mede aan bij. Een versterking van de brede school in een kinderkampus staat ook op de agenda van het adoptieteam. Dit wordt mede gerealiseerd met de extra middelen voor sociale herovering. Een bijzondere categorie die aandacht vraagt zijn de Antilliaanse gezinnen. Die bestaan voor ruim 60% uit alleenstaande moeders, vaak ook heel jong, die het ontbreekt aan opvoedingskwaliteit. De grote hoeveelheid problemen die de jeugd in Pendrecht met zich draagt heeft geleid tot de inzet van gezinscoaches. 30 gezinnen hebben dermate grote problemen dat een gezinscoach noodzakelijk is. Met 3 gezinscoaches en een maximale caseload van 5 gezinnen blijft een aantal probleemgezinnen in Pendrecht verstoken van noodzakelijke hulp. 1.200 gezinnen in Rotterdam kennen de grootst mogelijke problematiek en hebben hulp nodig. Het college van Rotterdam zet voor de komende jaren hierop in.

De specifieke groep Antillianen vormen wel een aandachtscategorie, maar de overlast komt van een veel bredere groep waarin ook andere etnische achtergronden zijn vertegenwoordigd. Rotterdam heeft de minister gevraagd binnen zijn kabinet extra aandacht te vragen voor het Jeugdmanifest van Amsterdam en Rotterdam. Daarin wordt gepleit voor ruimte en verantwoordelijkheid van beide steden voor het gehele jeugdbeleid met één budget, één regeling en resultaatafspraken. Alleen op die wijze kan een eind gemaakt worden aan de organisationele problemen (ineffectiviteit en onderlinge tegenwerkingen) die de versnipperde aansturing van de diverse organisaties op jeugdbeleid met zich brengt. Minister Nicolaï neemt deze beelden met zich mee en zal die zeker bij zijn collegabewindslieden onder de aandacht brengen.