Het kabinet heeft in 2001 een samenhangend pakket aan maatregelen laten uitvoeren met als doel te bekijken hoe ICT optimaal is te benutten voor de sociale kwaliteit van de samenleving. Deze maatregelen zijn ondergebracht in het “Actieprogramma Sociale Kwaliteit en ICT”.

Het Actieprogramma is een concretisering van de kabinetsreactie op de twee adviesrapporten “Ver weg èn dichtbij” (RMO) en “ICT en de Stad: Burgers verbonden” (Cerfontaine). Beide commissies gaan uit van het principe ‘de burger aan het roer’ en pleiten voor een meer sociale invalshoek in het ICT-beleid.

Het Actieprogramma bestaat uit vier maatregelen, waarvan voor BZK de belangrijkste onderdelen zijn:
- Het starten van vier Digitale Broedplaatsen als proefprojecten;
- Het organiseren van een Kennisnetwerk “Sociale Kwaliteit en ICT” (BZK en VWS).

Digitale broedplaatsen
Digitale Broedplaatsen zijn innovatiecentra waar geëxperimenteerd wordt met ICT als instrument voor de verbetering van de sociale kwaliteit en worden mede gefinancierd door het Grotestedenbeleid. Voor het begrip “sociale kwaliteit” zijn de vier thema’s sociale cohesie, burgerparticipatie, integratie en veiligheid gehanteerd. De Broedplaats heeft naast deze stimuleringsfunctie, een eigen voorbeeldproject en het beheer over een fonds ter bevordering van lokale initiatieven.

Voor de Broedplaatsen is vanuit BZK éénmalig € 7.26 miljoen uitgegeven, verdeeld over vier steden (per stad dus € 1.815.120,86)

In 2002 zijn vier Digitale Broedplaatsen opgericht in de steden Amsterdam, Deventer, Den haag en Eindhoven. Door het IVA is een midterm-evaluatie uitgevoerd. Belangrijkste bevindingen zijn:

Er zijn inmiddels al veel projecten opgestart. De vier Broedplaatsen hebben gezamenlijk, naast de vier voorbeeldprojecten, 93 projecten opgezet. Hiervan heeft het thema integratie de meeste projecten (61 projecten). Binnen dit thema richten de projecten zich zowel op de “gewone” integratie tussen groepen mensen, als op de integratie van mensen in de digitale samenleving. De andere drie thema’s komen minder aan bod.

Bij de aanvragen voor lokale initiatieven valt op dat aanvragen van bewoners vaak minder goed onderbouwd zijn, of dat het deze groepen ontbreekt aan projectmanagementvaardigheden. De steden erkennen daarentegen de noodzaak van het betrekken van gebruikers bij de projectontwikkeling (burger aan het roer).

Het innovatieve karakter van de Broedplaatsen heeft voornamelijk betrekking op het introduceren van een bestaande toepassing in een nieuwe omgeving, echter minder op het ontwikkelen van een nieuwe ICT-technologische toepassing.

Tenslotte wordt opgemerkt dat de oorspronkelijke looptijd van twee jaar kort is. Het eerste jaar is voor een groot deel gebruikt om de organisatie en het netwerk daaromheen op te zetten. Er blijft dan weinig tijd over voor de uitvoering.

Eind 2004 wordt het project afgerond. In de zomer van 2005 verschijnt de eindevaluatie van de Broedplaatsen.

Kennisnetwerk ICT en Sociale Kwaliteit
Het kennisnetwerk is opgezet om samenwerking te bewerkstelligen tussen bestaande kenniscentra en andere relevante organisaties die zich bezighouden met ICT en sociale kwaliteit. Het doel is om het leren van goede ervaringen, nationaal en internationaal te bevorderen, zodanig dat het de dagelijkse praktijk van projectontwikkeling en –uitvoering vergemakkelijkt. De centrale regie voor het kennisnetwerk is neergelegd bij het Kennis Centrum Grote Steden (KCGS) en wordt gefinancierd vanuit de ministeries van BZK en van VWS.

Op 3 oktober 2002 is het kennisprogramma Social Quality Matters (SQM) officieel van start gegaan, als onderdeel van het KCGS. SQM verzamelt, analyseert en verspreid, via onderzoeken en publicaties, kennis over ICT en de sociale kwaliteit. Dit doen zij via een eigen website. SQM verzamelt ook specifiek de opgedane ervaringen van de broedplaatsen en organiseert bijeenkomsten voor de broedplaatsmedewerkers. Daarnaast ondersteunt SQM alle grote steden met een speciaal voor hen ontworpen trainingstraject, bedoeld om steden te helpen bij het ontwikkelen van een I-visie (ICT-visie met betrekking tot sociaal beleid voor hun eigen stad). SQM wordt nog tot en met 2004 door BZK en VWS gefinancierd.